Những người phiên dịch kết nối trái tim, hòa âm cho xã hội đa văn hóa tại Hàn Quốc

Câu chuyện của Genelyn và Toa, hai nàng dâu ngoại quốc ở Geochang

Có những con người lặng lẽ đứng giữa những khoảng cách không lời, kết nối ngôn ngữ với ngôn ngữ, con người với con người, quốc gia với văn hóa. Họ là những người phiên dịch. Tại huyện Geochang, tỉnh Gyeongnam, bà Fernandez Genelyn, 49 tuổi, và bà Kim Toa, 38 tuổi, chính là những người như vậy.

Genelyn phụ trách phiên dịch cho lao động thời vụ đến từ Philippines, còn Toa hỗ trợ phiên dịch cho các phụ nữ Việt Nam kết hôn và sinh sống tại Hàn Quốc. Cả hai đều là phụ nữ nhập cư theo diện kết hôn, lần lượt về Geochang làm dâu vào các năm 2000 và 2006. Trải qua giai đoạn bùng nổ hôn nhân quốc tế vào những năm 2000, họ đã ổn định cuộc sống, nhập quốc tịch Hàn Quốc và dành nhiều năm hỗ trợ các phụ nữ nhập cư khác hòa nhập cộng đồng.

Là bạn bè thân thiết hơn 20 năm, Genelyn và Toa đều học tiếng Hàn nhanh hơn nhiều người cùng hoàn cảnh. Nhờ đó, họ gắn bó lâu dài với Trung tâm Gia đình huyện Geochang, trước đây là Trung tâm Hỗ trợ Gia đình Đa văn hóa, với nhiều vai trò như hướng dẫn nuôi dạy trẻ, giảng viên đa văn hóa và hỗ trợ phiên dịch.

Người phiên dịch cho những nàng dâu ngoại quốc, câu chuyện của Toa

Trong hai người, Toa là người bắt đầu công việc phiên dịch sớm hơn. Bà đã làm việc tại Trung tâm Gia đình Geochang suốt 17 năm, chủ yếu đảm nhận công việc thông dịch và biên dịch tiếng Việt. Toa bắt đầu công việc này từ năm 2009, thời điểm xã hội Hàn Quốc bắt đầu quan tâm mạnh mẽ đến vấn đề đa văn hóa khi số lượng phụ nữ nước ngoài kết hôn với người Hàn ngày càng tăng.

Nhằm hỗ trợ các gia đình đa văn hóa, chính phủ Hàn Quốc đã thành lập các trung tâm hỗ trợ tại từng địa phương. Nhiều phụ nữ Việt Nam kết hôn và về sinh sống ở vùng nông thôn, gặp không ít khó khăn do khác biệt ngôn ngữ và văn hóa. Trước thực tế đó, các chương trình hỗ trợ định cư đã được triển khai rộng rãi.

Toa chia sẻ rằng trong những năm đầu làm phiên dịch, các mâu thuẫn vợ chồng và xung đột gia đình xảy ra rất nhiều. Khi không hiểu nhau về ngôn ngữ, những chuyện nhỏ nhặt cũng dễ tích tụ thành hiểu lầm. Những điều người Hàn coi là hiển nhiên đôi khi lại bị người Việt hay người Philippines nhìn nhận là thiếu công bằng hoặc không phù hợp.

Trong những tình huống đó, vai trò của người phiên dịch không chỉ là chuyển ngữ mà còn là người điều phối, giúp hai bên hiểu nhau. Khi vấn đề được giải quyết êm đẹp, Toa cảm thấy rất có ý nghĩa, nhưng cũng có những lúc bà cảm thấy bất lực trước giới hạn của mình.

Bản thân Toa cũng không dễ dàng hòa nhập ngay từ đầu. Dù đã chuẩn bị tinh thần trước hôn nhân, nhưng việc làm quen với vùng đất, con người và văn hóa mới vẫn mất rất nhiều thời gian. May mắn thay, bà gặp được bà Bae Seong Ok, người đã âm thầm chăm sóc và hỗ trợ Toa như người mẹ ruột. Bà Bae, chủ một lớp dạy piano, không đòi hỏi bất kỳ sự đáp trả nào, đã giúp Toa ổn định cuộc sống và hòa nhập cộng đồng. Đến nay, mối quan hệ đó vẫn bền chặt như mẹ ruột và chị gái trong gia đình.

Toa nói rằng nếu không có bà Bae, có lẽ sẽ không có Toa của ngày hôm nay. Những lời động viên “con làm được”, “chỉ cần cố gắng là sẽ thành công” vẫn luôn là nguồn động lực lớn đối với bà.

Chính vì vậy, Toa muốn tiếp nối tình cảm ấy thông qua công việc phiên dịch, trở thành chỗ dựa và người ủng hộ cho những ai đang gặp khó khăn. Năm nay, khi con gái lớn đã vào đại học, Toa cũng mong muốn có cơ hội tiếp tục học lên để trau dồi kiến thức và trở thành niềm tự hào của các con. Mỗi ngày, bà vẫn tất bật trên đường đến Trung tâm Gia đình để tiếp tục công việc của mình.

Genelyn, người bảo vệ quyền lợi lao động thời vụ

Genelyn đã làm dâu tại Geochang suốt 26 năm và là mẹ của ba người con. Bốn năm trở lại đây, bà đảm nhận vai trò phiên dịch cho lao động thời vụ nước ngoài, chủ yếu là người Philippines. Thông thạo ba ngôn ngữ gồm tiếng Tagalog, tiếng Anh và tiếng Hàn, Genelyn cùng đồng nghiệp Grace trở thành cầu nối quan trọng cho các lao động thời vụ.

Công việc của bà không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt thông tin giữa người lao động và chủ nông trại. Genelyn còn hỗ trợ người lao động trong sinh hoạt hằng ngày, xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình sinh sống tại Hàn Quốc, đưa họ đi khám chữa bệnh khi bị ốm hoặc tai nạn lao động, đồng thời hỗ trợ các thủ tục xuất nhập cảnh vốn rất phức tạp.

Ngoài ra, Genelyn còn tham gia trực tiếp vào quá trình tuyển chọn lao động thời vụ. Bà cùng cán bộ huyện Geochang sang thành phố Pura của Philippines để hỗ trợ công tác này, đặc biệt chú trọng đến việc bảo đảm quyền lợi cho người lao động và xây dựng niềm tin giữa lao động và chủ sử dụng.

Năm ngoái, Genelyn bất ngờ xuất hiện trong một sự kiện ngoại giao khi Bộ trưởng Lao động Di trú Philippines Hans Leo J. Cacdac dẫn đầu đoàn đại biểu đến thăm Geochang trong khuôn khổ APEC tổ chức tại Gyeongju. Tại đây, mô hình quản lý lao động thời vụ của Geochang được đánh giá là điển hình, và Genelyn đảm nhận vai trò phiên dịch cho đoàn. Bộ trưởng Cacdac cũng trực tiếp nhờ bà quan tâm đặc biệt đến đời sống của người lao động.

Genelyn cho biết lao động thời vụ đến từ Philippines có độ tuổi đa dạng, từ 20 đến 40, trong đó nhóm tuổi 30 chiếm đa số. Họ rời xa gia đình để mưu sinh, nên bà luôn cố gắng giúp họ sinh sống thuận lợi nhất có thể tại Hàn Quốc.

Dù rất thấu hiểu hoàn cảnh của người lao động, Genelyn vẫn giữ sự tỉnh táo và khách quan trong công việc, bởi can thiệp quá sâu đôi khi có thể gây ra những vấn đề khác. Với bà, mong muốn lớn nhất là các lao động thời vụ có thể khỏe mạnh trở về quê hương sau mỗi mùa vụ.

Mong một xã hội đa văn hóa không còn phân biệt

Toa cho biết bà cũng thường xuyên đảm nhận phiên dịch tại đồn cảnh sát và tòa án, do số lượng người nhập cư và người nước ngoài ngày càng tăng. Mỗi khi chứng kiến những tình huống đáng tiếc, tâm trạng bà thường nặng nề trong một thời gian dài. Genelyn cũng không khác, bởi họ đều hiểu rõ những khó khăn mà người nước ngoài phải đối mặt nơi đất khách.

Cả hai đều nhận thấy trong xã hội và cộng đồng địa phương vẫn tồn tại những ánh nhìn dè chừng và phân biệt đối với người nhập cư, đặc biệt là những người đến từ Đông Nam Á. Không ít trường hợp bị xem thường hoặc đối xử bất công, nhưng họ lại không có nhiều cách để can thiệp, khiến công việc phiên dịch đôi khi trở nên nặng nề hơn.

Genelyn và Toa chia sẻ rằng con người ở đâu cũng giống nhau, đều cần được tôn trọng và giúp đỡ lẫn nhau. Họ mong xã hội có thể gỡ bỏ những ánh nhìn phân biệt và rào cản vô hình để cùng chung sống hài hòa.

Hai nữ phiên dịch cũng kể về một nhóm bạn đa văn hóa gồm sáu người đến từ Hàn Quốc, Trung Quốc, Việt Nam, Philippines, Thái Lan và Nepal. Họ quen nhau tại Trung tâm Gia đình và đã duy trì mối quan hệ hơn 10 năm. Mỗi một đến hai tháng, nhóm lại gặp gỡ, ăn uống, chia sẻ cuộc sống và đôi khi cùng nhau đi du lịch.

Trong nhóm, không ai phân biệt vì khác ngôn ngữ, văn hóa hay thói quen. Ngược lại, họ học hỏi từ sự khác biệt của nhau. Những năm gần đây, nhóm còn cùng nhau du lịch đến Dubai, Pattaya và Hawaii, và đang lên kế hoạch cho chuyến đi Việt Nam trong thời gian tới.

Nhìn lại chặng đường đã qua, Genelyn và Toa cảm nhận rõ sự thay đổi của xã hội. Cả hai đều hy vọng một xã hội đa văn hóa, nơi không còn phân biệt và định kiến, nơi mọi người có thể cùng nhau sống hạnh phúc, sẽ sớm trở thành hiện thực.

Nguồn: Gyeongnam Domin Ilbo